A CITY WALK WITH SAINTS
Een stadswandeling met heiligen
​
Eens in de zeven jaar vindt in Maastricht de Heiligdomsvaart plaats, waarbij de relieken van Sint Servaas en andere heiligen door de stad worden gedragen. Deze traditie gaat terug tot de dertiende eeuw en maakte van Maastricht in de middeleeuwen een belangrijk religieus centrum voor pelgrims.
Over de historische Servatius - bekend geworden als de eerste bisschop van Nederland - is weinig met zekerheid te zeggen. Hij leefde volgens de legende in de vierde eeuw en introduceerde eerst in Tongeren en later in Maastricht het Christelijke geloof. Hoewel hij al eeuwenlang vereerd werd, kreeg hij pas in 1584 formeel de status van heilige.
Processies zijn ook in onze tijd nog een hoogtepunt op menig katholieke jaarkalender. Geestelijken en gelovigen wandelen dan biddend door een stad of dorp en tonen het allerheiligste uit de schatkamer van hun kerk aan het toekijkend publiek. Dat gebeurt niet alleen in Limburg, maar ook in nabijgelegen vroegchristelijke gebieden rondom het Duitse Aken en het Belgische Tongeren.
De Heiligdomsvaart zou je de Champions League van het katholieke straattheater kunnen noemen. Religieuze en culturele groepen uit deze internationale regio doen er maar al te graag aan mee. Het voorprogramma van het zogenoemde ‘jubeljaar’ begon al in september 2024 met concerten, lezingen, bijeenkomsten en exposities, culminerend in een reeks van processies in mei en tijdens het elfdaagse slotevent in juni 2025.
Tegenwoordig zijn er nog maar weinig mensen die naar Maastricht reizen met de verwachting hun zonden te kunnen laten witwassen met een aflaat. Voor veel toeristen is de Heiligdomsvaart een onverwachte, ludieke bijkomstigheid tijdens hun bezoek aan Maastricht. De mensen die wel speciaal voor het spektakel komen nemen een plekje in op de route en maken filmpjes op hun smartphone. Niemand slaat een kruisje, niemand knielt nog voor een passerende heilige of bisschop. Dat Servatius misschien niet eens heeft bestaan, of dat het stukje schedel in zijn borstbeeld met een aan zekerheid grenzende waarschijnlijkheid toch echt aan een ander toebehoorde, daarover lijkt niemand zich tijdens de ommegang - de formele naam voor een processie tijdens de Heiligdomsvaart - druk te maken. Het laat nog maar eens zien wat geloven in essentie is: de bereidheid om aan door mensen bedachte verhalen een bovennatuurlijke waarheid toe te kennen. En daar kun je dan weer naar kijken als een optocht met verklede mensen die iets naspelen uit een voorbije tijd.
De foto’s uit deze serie zijn genomen tijdens processies in Heer (2014), Amby (2015 en 2016), Eijsden (2015 en 2018), de Heiligdomsvaart in Susteren (2022), de Kroningsfeesten in Tongeren (2023) en de Heiligdomsvaart in Maastricht (2025).
